نمودن انجام كارى مستلزم نيكو بودن آن است و رنج ، [ خواه بر انسان وارد آيد و خواه بر حيوان ] ، تنها در صورتى نيكو خواهد بود كه منافع فراوانى را در بر داشته باشد ، به اندازه‌اى كه تحمّل آن رنج براى رسيدن به آن منفعت نيكو باشد . پنجم : مسلط ساختن غير عاقل ، مانند درندگان از چارپايان و پرندگان و شيران بيشه ، بر مردم . عدليه در اينجا اختلاف دارند و چهار دسته شده‌اند : برخى گفته‌اند : عوض مطلقا بر عهدهء خداوند است . اين قول به ابى على جبّائى منسوب است . دسته‌اى ديگر گفته‌اند : عوض بر عهدهء حيوانى است كه درد را بر شخص وارد ساخته است . اين قول نيز از ابى على نقل شده است . دسته‌اى ديگر گفته‌اند : در اينجا عوضى به بنده تعلق نمىگيرد ، نه از خداوند و نه از حيوان . قاضى القضاة گفته است : اگر حيوان مجبور به وارد ساختن درد [ و حمله به شخص باشد و از خود اختيارى نداشته باشد ] عوض بر خداوند خواهد بود ، و اگر مجبور بر اين امر نباشد [ و با اختيار خود چنين كرده باشد ] عوض بر عهدهء خود حيوان خواهد بود . دستهء نخست [ كه عوض را مطلقا بر عهدهء خداوند مىدانند ] اين‌گونه دليل آورده‌اند كه : خداى متعال حيوان را بر شخص مسلط ساخته و گرايش شديدى به آسيب رساندن به او در وى قرار داده است با آن‌كه گرايش نداشتن به آن ممكن بود و از طرفى ، عقلى براى حيوان قرار نداده است تا با آن خوبى و بدى رنج را تشخيص دهد ، و نيز حيوان را با هيچ يك از اسباب منع و زجر ، از انجام چنين كارى باز نداشت ، با آن‌كه همهء اين امور ممكن‌اند [ و مىتوانستند تحقق داشته باشند . ] بنابراين ، گويا خداوند حيوان را بر اين كار تحريض و وادار نموده است . و اگر خداوند عوض آن را برعهده نگيرد ، اين كار از وى قبيح و ناپسند خواهد بود .